Vaşinqton və Tehran arasında imzalanması gözlənilən 14 maddəlik razılaşmanın surəti yayımlanıb.
Qaziler.az xəbər verir ki, memorandumda keçən maddələri "Al-Arabiya English" veb saytı dərc edib. 14 maddəlik memorandumda keçən şərtlər:
1. İran İslam Respublikası və ABŞ müttəfiqləri ilə birlikdə, bu Anlaşma Memorandumunun imzalanması ilə Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatların dərhal və daimi dayandırıldığını bəyan edir və bu andan etibarən bir-birinə qarşı heç bir düşmənçilik hərəkəti etməməyi və bir-birinə qarşı güc tətbiq etməkdən və ya təhdid etməkdən çəkinməyi öhdələrinə götürürlər. Yekun razılaşma bu maddənin və qalan maddələrin müddəalarını təsdiqləyəcək.
2. İran İslam Respublikası və ABŞ bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyi və bir-birinin daxili işlərinə qarışmamağı öhdələrinə götürürlər.
3. İran İslam Respublikası və ABŞ qarşılıqlı razılaşma şərtilə maksimum 60 gün ərzində danışıqlar aparmağı və yekun razılaşmaya nail olmağı öhdələrinə götürürlər.
4. Bu Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından dərhal sonra, ABŞ dəniz blokadasını ləğv edəcək və İran İslam Respublikasına qarşı hər hansı bir müdaxilənin və ya maneənin qarşısını alacaq və maksimum 30 gün ərzində tam tutuma çatana qədər nəqliyyatı bərpa edəcək. Gəmilərin hərəkəti İran İslam Respublikasının müharibədən əvvəlki gücünə mütənasib olacaq. ABŞ həmçinin son razılaşmadan sonrakı 30 gün ərzində qüvvələrini ətraf ərazilərdən çıxarmağı öhdəsinə götürür.
5. Bu Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından sonra, İran İslam Respublikası texniki maneələrin aradan qaldırılması və İran tərəfindən aparılan mina təmizləmə əməliyyatları şərtilə, Fars körfəzindən Oman dənizinə və geri ticarət nəqliyyatının müharibədən əvvəlki gücünə çatana qədər 30 gün ərzində bərpa olunmasını təmin etmək üçün təcili tədbirlər görəcək.
6. Amerika Birləşmiş Ştatları, hər iki tərəfin razılaşdırdığı, ən azı 300 milyard dollar maliyyələşdirmə təmin edən İran İslam Respublikasının yenidən qurulması və iqtisadi inkişafı üçün hərtərəfli plan hazırlamaq üçün regional tərəfdaşları ilə işləməyi öhdəsinə götürür. Son razılaşmanın bir hissəsi olaraq, bu planın icra mexanizmi 60 gün ərzində yaradılacaq.
7. Amerika Birləşmiş Ştatları, yekun razılaşmada əldə ediləcək cədvələ əsasən, BMT Təhlükəsizlik Şurasının və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) İdarə Heyətinin qətnamələri də daxil olmaqla, İran İslam Respublikasına qarşı qüvvədə olan bütün sanksiyaları, eləcə də ABŞ-nin həm birinci dərəcəli, həm də ikinci dərəcəli bütün birtərəfli sanksiyalarını ləğv etməyi öhdəsinə götürür.
8. İran İslam Respublikası heç vaxt nüvə silahı istehsal etməyəcəyini təsdiqləyir. İran İslam Respublikası və ABŞ razılaşırlar ki, zənginləşdirilmiş materialın taleyi və İranın nüvə ehtiyacları da daxil olmaqla, bütün digər qarşılıqlı razılaşdırılmış nüvə məsələlərinin taleyi yekun razılaşmada müvafiq şəkildə həll ediləcək. Yekun razılaşma bu maddənin müddəalarını bir daha təsdiqləyəcək.
9. İran İslam Respublikası və ABŞ razılaşırlar ki, yekun razılaşma əldə olunana qədər status-kvonu saxlayacaqlar: İran nüvə proqramı üzrə status-kvonu saxlayacaq və ABŞ İrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etməyəcək və ya bölgədəki qüvvələrini gücləndirməyəcək.
10. Amerika Birləşmiş Ştatları bu Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından dərhal sonra və sanksiyalar ləğv edilənə qədər ABŞ Maliyyə Nazirliyi tərəfindən İran xam neftinin, neft-kimya məhsullarının və törəmələrinin ixracı və bankçılıq, sığorta, nəqliyyat və digər xidmətlər daxil olmaqla bütün əlaqəli xidmətlər üçün icazələrin verilməsini öhdəsinə götürür.
11. Amerika Birləşmiş Ştatları, yekun razılaşma üzrə danışıqların gedişatı nəzərə alınmaqla, İran İslam Respublikasının dondurulmuş və ya məhdudlaşdırılmış vəsaitlərinin və aktivlərinin sərbəst buraxılacağını və tam şəkildə istifadəyə yararlı olacağını öhdəsinə götürür. Əsas hesabda saxlanılan və ya köçürülən bu vəsaitlər, İran İslam Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən müəyyən edilmiş hər hansı son ödənişlər üçün istifadə ediləcək və istifadə üçün tam şəkildə istifadəyə yararlı olacaq. Amerika Birləşmiş Ştatları bu əsasda bütün zəruri icazələri və lisenziyaları verməyi öhdəsinə götürür.
12. İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları yekun razılaşma çərçivəsində uğurlu icranı və gələcək öhdəlikləri izləmək üçün icra mexanizminin yaradılacağı barədə razılığa gəliblər.
13. Bu Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından və bu Anlaşma Memorandumunun 4, 5, 10 və 11-ci maddələrinin tətbiqinin başlayacağına və davam edəcəyinə dair təminatlar alındıqdan sonra, İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları yalnız qalan maddələr üzrə yekun razılaşma əsasında danışıqlara başlayacaqlar.
14. Yekun razılaşma BMT Təhlükəsizlik Şurasının məcburi qətnaməsi ilə təsdiqlənəcək.
Qeyd edək ki, iyunun 19-da ABŞ ilə İran arasında anlaşma memorandumunun imzalanmsı gözlənilir.
QAZİLER.AZ
