"Türkiyə ilə İsrail arasında ciddi anlamda problemlər yaşanır. 7 oktyabr 2023-cü ildə HƏMAS təşkilatının İran və Rusiya tərəfindən yönləndirilməsi ilə Türkiyə-İsrail münasibətlərini pozmaq məqsədilə İsrailə hücum etməsi yeni bir prosesi başlatdı. 20 sentyabr 2023-cü ildə Nyu-Yorkda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüş keçirilmişdi və iki ölkə arasındakı münasibətləri daha yüksək səviyyəyə çatdırmaq, səfirliklərin fəaliyyəti barədə razılığa gəlmişdilər. Lakin bu münasibətlər İran və Rusiya tərəfindən sabotaj edildi”
QAZİLER.AZ bildirir ki, bunu Moderator.az-a açıqlamasında Qafqaz Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin sədri, türkiyəli politoloq Hasan Oktay deyib.
Politoloqun sözlərinə görə,xüsusilə İranın 1979-cu ildə qurula rejimi Qüds və Fələstin məsələsini fərdiləşdirərək Orta Şərqdə üstünlüyü ələ keçirdi:
"Lakin HƏMAS-ın hücumundan sonra İran adına aparan bütün təşkilatlar ləğv olundu və Türkiyə İsraillə bölgədə qarşı-qarşıya gəldi. Türkiyə, Suriyada İran və Rusiya ilə birgə prosesi həyata keçirməyə çalışsa da İran və Rusiya, Türkiyənin Suriyadakı fəaliyyətinə davamlı olaraq mane olmağa çalışırdı. Hətta Türkiyə, Suriyanın keçmiş rəhbəri Bəşər Əsədlə münasibətləri normallaşdırmağa səy göstərsə də, İran və Rusiya buna mane olurdular. Ona görə də Türkiyə yeni bir prosesi həyata keçirdi. Bu proses, Əhməd əl-Şara ilə Əsədi devirmək və yeni bir Suriya qurmaq idi. Bu, Türkiyə üçün bir növ qaçınılmaz oldu. Lakin Türkiyənın atmalı olduğu addım, Əsədlə prosesi davam etdirib Suriyanın normal vəziyyətə gəlməsini təmin etmək idi. Türkiyə, bir tərəfdən yeni idarəetmə ilə yaxşı münasibətlər qurmağa çalışarkən, digər tərəfdən İsrailin Suriyadakı əməliyyatlarına bir növ göz yummalı oldu”.
Politoloq əlavə edib ki, Ramazan bayramının sonunda Türkiyə Prezidenti Ərdoğanın İsraili kəskin şəkildə tənqid etməsinə İsraildən də Ərdoğana qarşı reaksiya gəldi:
“İsrail tərəfi "diktator müxalifəti sıxışdırmaq üçün güc tətbiq edir" ifadələri ilə Ərdoğanı tənqid etdilər. Bu isə Türkiyə-İsrail münasibətlərini gərginləşdirdi. Bununla yanaşı, Türkiyənin hökumətə yaxın media qurumları, Türkiyədəki müxalifətin hökumətə qarşı etirazlarını sıxışdırmaq məqsədilə, Türkiyənin Suriya üzərində tam nəzarət etdiyini və İsrailə qarşı üç hərbi baza qurduğunu iddia etdilər. Bu xəbərlər İsraili təlaşlandırdı, amma faktiki olaraq, bu xəbərləri Türkiyədə ciddi qəbul etmirdilər və bu xəbərləri hökumət tərəfindən dəstəklənən jurnalistlər təqdim etmişdi. Lakin İsrail bu məlumatları ciddi qəbul etdi və nəticədə “T4” hava bazasını bombaladı, həmçinin Suriyada bir çox yeri hədəf alındı. Bütün bu hadisələrdən sonra, Türkiyənin Xarici İşlər naziri Hakan Fidan, NATO Xarici İşlər Nazirləri toplantısında iştirakı zaman, "Suriya məsələsində İsraillə qarşı-qarşıya gəlmək istəmirik" ifadəsini işlətdi. Bu açıqlama, Türkiyə-İsrail münasibətlərinin yalnız televiziya ekranlarında və bəyanatlarla aparılmasının mümkün olmadığını və ciddi bir gərginliklə qarşı-qarşıya qalındığını göstərdi. Hakan Fidan əlavə olaraq, "Suriya hökumətinin istədiyi dövlətlə razılaşma edə bilərik" sözünü, Suriya-İsrail münasibətlərini nəzərə alaraq söylədi. Ancaq, hələlik Türkiyə ilə Suriya arasında hərbi baza qurulması ilə bağlı heç bir razılaşma yoxdur. Lakin hökumətə yaxın media, sanki belə bir razılaşma artıq mövcuddur və “Türkiyə İsrailə qarşı Suriya ilə dörd hərbi baza qurub” kimi məlumatları yaydı. Bu, İsraili təlaşlandırdı və bu yalanları hədəf alaraq Türkiyədə gərginlik yaratdı. Hələlik Türkiyə ilə İsrail arasında müharibə riski yoxdur. Bütün müharibələr sülh üçün aparıldığından, Türkiyə ilə İsrail arasında müharibə deyil, danışıqlar vasitəsilə daha aydın bir münasibət yaranacaq. Bununla yanaşı, önümüzdəki günlərdə Ərdoğan- Donald Tramp görüşündə Suriya üzərindən Türkiyə-İsrail münasibətləri yenidən normallaşa bilər. Türkiyənin Suriyada gözləntisi isə konstitusiya nizamı, Suriyanın ərazi bütövlüyü və Suriya ərazisindəki terror təşkilatlarının aradan qaldırılmasıdır".
