Müasir istehlakçı çox vaxt hansı sabunu – maye, yoxsa bərk sabun alacağı seçimi ilə üz-üzə qalır. Bizim ulu nənələrimiz üçün belə bir seçim yox idi, çünki müasir formalı maye sabun cəmi otuz il əvvəl yaranıb. Hər il maye sabunun istehsal həcmi artır, çünki bərk sabunla müqayisədə onun populyarlığı getdikcə çoxalır.
Maye və bərk sabunun tərkibi
Konsistensiyadan başqa, maye və bərk sabun arasındakı əsas fərq onların tərkibindədir. Maye sabun iki növ olur:
- Sintetik səthi-aktiv maddələr (SAM) əsaslı sabunlar: Ən geniş yayılmış növdür. Burada əsasən natrium lauret sulfatdan istifadə olunur. Bu maddə istənilən temperaturdakı suda yüksək yuyuculuq qabiliyyətinə malikdir, bol köpük verir və ucuz başa gəlir. Lakin lauret sulfat dərinin qoruyucu lipid təbəqəsinə mənfi təsir göstərərək onu qıcıqlandırır.
- Qələvi əsaslı maye sabunlar: Yağların kalium qələvisi ilə sabunlaşdırılması nəticəsində alınır. Lakin bu üsulla yüksək köpüklənməyə malik keyfiyyətli məhsul əldə etmək üçün daha baha başa gələn zeytun və kokos yağlarından istifadə edilməlidir. Nisbətən baha olduğu üçün bu növ sabun geniş yayılmayıb.
Təbii bərk sabun isə bitki yağlarının və heyvan mənşəli yağların kaustik – natrium qələvisi ilə sabunlaşdırılması yolu ilə hazırlanır. Xammal kimi palma, palma nüvəsi və kokos yağlarından istifadə olunur. Yağların natrium qələvisi ilə işlənməsi bərk kütlə yaradır, daha sonra bu kütlə ətirləndirilir və faydalı əlavələrlə (ekstraktlar, vitaminlər, bioəlavələr və s.) zənginləşdirilir. Adi tualet sabunu bu cür alınır.
Bir qayda olaraq, maye sabun dozatorlu flakonlarda qablaşdırılır. Sabun tikəsini ələ almağa ehtiyac qalmır — bu isə daha rahatdır. Buna görə də ictimai yerlərdə — xəstəxanalarda, ofislərdə, ticarət mərkəzlərində, kafelərdə və s. daha çox maye sabundan istifadə olunur.
Bərk sabunun daim əllərin çirkli səthi ilə təmasda olmasına baxmayaraq, o da özündə bakteriya toplamır: çünki bakteriyalar sabunun qələvi mühitinə qarşı davamsızdırlar. Lakin SAM (səthi-aktiv maddələr) əsaslı maye sabunun durulaşdırılmış məhlulunda bakteriyalar məhv olmur — buna görə də maye sabunun tərkibində mütləq şəkildə kifayət qədər konservantlar olur ki, bu da sabunun bakteriyalara "təslim olmasının" qarşısını alır.
Maye sabun bərk sabunla müqayisədə allergiyadan əziyyət çəkənlər və həssas dərili insanlar üçün daha az uyğundur. Eyni zamanda, tərkibindəki konservantlar və sintetik SAM-lar hesabına maye sabun ətraf mühit üçün də bərk sabundan daha az təhlükəsizdir. Digər tərəfdən, SAM əsaslı maye sabunun pH göstəricisi neytrala yaxındır və dəri üçün daha fiziolojidir, bu səbəbdən də maye sabun dərini daha az qurudur.
Beləliklə, maye sabunla bərk sabun arasında seçim etmək — rahatlıqla təbiilik, dərini demək olar ki, qurutmayan sabunla təbiətə zərər verməyən sabun arasında seçim etmək deməkdir.
QAZİLER.AZ
