Valideynlərin övladlarının davranışlarına verdiyi düzgün reaksiya uşaqların düşüncə tərzinin formalaşmasında və stresə qarşı dözümlülüyünün inkişafında mühüm rol oynayır.
Qaziler.az apa-ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə Gazeta.ru-ya açıqlamasında "Umnoşkola"nın həmtəsisçisi, pedaqoq-psixoloq Şamil Ahmadullin danışıb.
Onun sözlərinə görə, isterika zamanı uşağın beyninin rasional düşünməyə cavabdeh hissəsi fəaliyyətini müvəqqəti dayandırır. Özünütənzimləmə bacarığı hələ tam formalaşmadığı üçün uşaqlar iradə gücü hesabına sakitləşə bilmirlər. Belə vəziyyətdə böyüklərin əsas vəzifəsi emosiyaları boğmaq deyil, uşağa bu hisslərlə düzgün şəkildə baş etməyi öyrətməkdir.
"Özünü sakitləşdirməyi və keçirdiyi hissləri təhlil etməyi bacaran uşaqlar daha tez öyrənir və yeni mühitdə özlərini daha inamlı hiss edirlər", - deyə pedaqoq bildirib.
Mütəxəssis vurğulayıb ki, ilk növbədə valideyn öz sakitliyini qorumalıdır. Çünki uşaqlar böyüklərin emosional vəziyyətini dərhal hiss edirlər. Əgər valideyn qışqırır və ya təşvişə düşürsə, uşağın sinir sistemi təhlükənin artdığı siqnalını alır. Buna görə də övladla sakit və mülayim tonda danışmaq tövsiyə olunur.
Ahmadullinin sözlərinə görə, isterikanın ən gərgin anında uşağı tərbiyə etməyə və ya onu nəyəsə inandırmağa çalışmaq düzgün deyil.
"Uşağın beyni bu vəziyyətdə məntiqi arqumentləri qəbul etmir. Əvvəlcə emosiyaların səngiməsinə kömək edin, yalnız bundan sonra baş verənləri müzakirə edin", - deyə o bildirib.
Pedaqoq valideynlərə öz təcrübələrini övladları ilə bölüşməyi də tövsiyə edib. Onun fikrincə, oxşar hisslərlə necə mübarizə apardıqlarını danışmaları uşağın emosiyalarını daha yaxşı başa düşməsinə kömək edə bilər.
Mütəxəssis "sakitləş" demək əvəzinə, uşağın hisslərini sözlərlə ifadə etməsinə şərait yaratmağı məsləhət görür.
Məsələn:
- "Alınmadığı üçün məyus olmusan?"
- "İstədiyin kimi olmadığı üçün əsəbiləşmisən?"
Ahmadullin bildirib ki, uşaq emosiyalarını tanımağı öyrəndikcə özünü daha yaxşı dərk edir. Bu isə özünənəzarətin formalaşmasında ilk addımlardan biridir.
Onun sözlərinə görə, məktəbəqədər yaşlı uşaqlarda diqqəti yayındırmaq üsulu daha effektlidir. Valideyn qəfil sual verə, məsləhət istəyə və ya tapmaca söyləyə bilər. Yaş artdıqca isə bu üsulu birgə söhbət və müzakirələr əvəz etməlidir.
Uşaq sakitləşdikdən sonra ona nəsihət vermək əvəzinə, baş verənləri birlikdə təhlil etmək daha faydalıdır. Bu yanaşma uşaqlarda refleksiya və səbəb-nəticə əlaqələrini anlama bacarığını inkişaf etdirir.
Pedaqoq sonda mühüm bir məqama da diqqət çəkib: uşağın hisslərini qəbul etmək onun bütün istəklərini yerinə yetirmək demək deyil.
"Emosiyalar normaldır və onların yaşanmasına haqq var. Lakin bu, hər bir istəyin yerinə yetirilməli olduğu anlamına gəlmir. Valideyn həm empatiya göstərib, həm də sərhədləri qoruduqda, uşaq qışqırmadan və isterika keçirmədən də güclü emosiyalarını idarə etməyin mümkün olduğunu öyrənir", - deyə Ahmadullin qeyd edib.
